Deelname aan de RSGB IOTA contest vanaf op Schouwen-Duiveland

Op vrijdagmiddag 24 juli 2026 draaien de eerste auto’s het terrein van Scouting Bruinisse op. Zoals inmiddels traditie is geworden, staat ook dit jaar een groep radioamateurs uit de regio Amersfoort klaar om deel te nemen aan de RSGB IOTA Contest vanaf Schouwen-Duiveland. De roepletters PE146U verschijnen opnieuw in de ether. Voor deelnemers aan de Islands On The Air-contest zijn die letters inmiddels onlosmakelijk verbonden met EU-146, de IOTA-referentie van Schouwen-Duiveland.

Dit jaar kent het IOTA-contest team, bestaande uit Maarten PA3EYC, Peter PC3M, Hans PE1KWH, Gerard PH3T en Gert PA2LO een bijzondere uitbreiding. Gastoperator Theo PA1CW sluit voor het eerst aan. Voor hem wordt het een eerste kennismaking met de IOTA Contest én met het team uit de VERON afdeling A03.

Onderweg naar Zeeland
Deelname aan een contest begint niet bij de eerste verbinding, maar weken eerder. Ook dit jaar komt een deel van de groep vooraf bijeen om de stationopstelling, de antennes en de logistiek door te spreken.

Een belangrijke wijziging ten opzichte van eerdere jaren betreft de antenne voor de hogere banden. Waar de afgelopen jaren een hexbeam werd ingezet voor 10, 15 en 20 meter, valt dit jaar de keuze op een zelfgebouwde yagi-antenne. De zeven elements antenne heeft twee elementen voor 15 en 20 meter en drie elementen voor 10 meter. Voor de lagere banden wordt opnieuw gekozen voor een vertrouwde Windom voor 40 en 80 meter. De recent onder handen genomen antennekar maakt het mogelijk om de antennes snel en veilig op hoogte te brengen.

De rit naar Schouwen-Duiveland verloopt minder soepel dan gehoopt. Diverse wegafsluitingen zorgen voor vertraging en na ongeveer vijfentwintig minuten rijden blijkt bovendien dat een essentieel onderdeel is achtergebleven. Dat betekent omkeren, ophalen en opnieuw vertrekken. Het zijn de momenten die bij een contestweekend horen: wie actief is vanuit een tijdelijke locatie weet dat logistiek soms net zo belangrijk is als propagatie.

Onze contestlocatie
Onze locatie in Bruinisse ligt dicht bij het water en biedt ruim voldoende terrein voor de antennes. Bovendien zorgt de open omgeving voor goede afstraalomstandigheden richting Europa en daarbuiten. Het gebouw dat we mogen gebruiken is voorzien van een ruimte die ingericht kan worden als slaapruimte en een ruimte als ‘shack’. De keuken in het gebouw zorgt ervoor dat ook de catering goed is geregeld. Eigenlijk ontbreekt alleen een mogelijkheid om te kunnen douchen.

De eilandengroep EU-146 was dit jaar goed te werken. Naast PE146U was ook PA/OQ4T (door ON4TO) en een grote groep amateurs van Radioclub Grimbergen, werkend onder de roepletters PA2G actief. De afstand tussen de groepen is dusdanig dat van onderlinge storing geen sprake is.

De opbouw
De weersomstandigheden werken dit jaar goed mee. Tijdens de opbouw was het lekker zomerweer met temperaturen rond 24 graden en weinig wind. Rond 14.30 uur beginnen de werkzaamheden. Maarten PA3EYC stort zich direct op de montage van de yagi. Ondertussen zorgen de overige deelnemers ervoor dat de mastaanhanger gereed wordt gemaakt, de coaxkabels worden uitgerold en de stations worden opgebouwd. Een deel van de ploeg vertrekt tussendoor nog voor de noodzakelijke boodschappen.

Het opbouwen van een conteststation lijkt op het eerste gezicht eenvoudig: mast neerzetten, antennes aansluiten en radio aan. In werkelijkheid bestaat het werk uit tientallen kleine handelingen. Kabels worden gecontroleerd, voedingen getest en computers gekoppeld. Alles moet functioneren voordat de wedstrijd begint. Dankzij de ervaring van de groep verloopt dat proces soepel. Tegen 18.00 uur zijn beide stations dan ook operationeel.

Wanneer de technische werkzaamheden zijn afgerond, verschuift de aandacht naar een minstens zo belangrijk onderdeel van het weekend: gezelligheid. De vrijdagavond staat in het teken van sterke verhalen, herinneringen aan eerdere expedities, bijzondere verbindingen en ervaringen uit tientallen jaren radioamateurisme. Er wordt gezamenlijk gegeten en de eerste verwachtingen worden uitgesproken voor de komende wedstrijd. Die momenten rondom de contest zijn minstens zo waardevol zijn als het uiteindelijke resultaat. Pas diep in de nacht worden de lucht- en veldbedden opgezocht.

De contest
Ondanks de grondige voorbereiding blijkt op zaterdagmorgen dat techniek soms haar eigen plannen heeft. De loggingsoftware werkt niet direct zoals verwacht. Kostbare minuten gaan verloren terwijl wordt gezocht naar de oorzaak. Pas nadat het probleem is opgelost kan de wedstrijd echt beginnen.

De eerste uren verlopen relatief rustig. Mogelijk speelt het fraaie zomerweer daarbij een rol. Terwijl veel mensen buiten genieten van zon en vakantie, blijven de banden aanvankelijk kalm. Maar zoals zo vaak in contesten verandert dat beeld gedurende de dag. Naarmate de avond vordert nemen zowel de activiteit als de propagatie toe. Het aantal roepende stations groeit en de operators krijgen steeds meer werk om alle verbindingen correct in het log te krijgen.

Tussen de contest wordt genoten van een gezamenlijke barbecue. Ook ontvangen we weer een bezoeker: Gerard PA0GSP komt gezellig langs.

De stations
Technisch gezien beschikt PE146U over een indrukwekkende maar praktische configuratie. Beide posities zijn uitgerust met een Elecraft K3S, een transceiver die een uitstekende reputatie heeft opgebouwd. Voor extra vermogen zijn beide stations aangesloten op een SPE Expert-versterker. Een duplexer (40 en 80 meter) en triplexer (10, 15 en 20 meter) met bandpassfilters zorgt ervoor dat twee stations prima uit de voeten kunnen met de eenvoudige antenne set-up.

Het loggen gebeurt met UCXLog, een programma dat zeer veel functionaliteit biedt voor contestgebruik. Juist die uitgebreide mogelijkheden blijken gedurende het weekend echter ook een uitdaging te kunnen vormen.

De nachtelijke uren
Iedere ervaren contester kent ze: de uren tussen vier en zes uur in de ochtend. De meeste operators hebben al een lange dag achter de rug. De signalen worden schaarser en het aantal nieuwe stations neemt af. Bij PE146U nemen Peter PC3M en Gert PA2LO de nachtdienst voor hun rekening. Tijdens deze uren draait het om discipline en doorzettingsvermogen. Soms zitten er minuten tussen opeenvolgende verbindingen. Toch zijn het juist deze uren waarin vaak de moeilijkste multipliers worden gewerkt.

Vlak na zonsopkomst staan Hans PE1KWH en Theo alweer gereed om de wacht over te nemen. Met frisse energie wordt verder gewerkt aan het uitbouwen van score en multiplieraantal.

Technische uitdagingen
Geen enkel contestweekend verloopt volledig probleemloos en ook dit jaar vormt daarop geen uitzondering. Het meest opvallende vraagstuk doet zich voor op 20 meter. Tijdens de wedstrijd vertoont de band een afwijkend gedrag waarbij de SWR hoger is dan verwacht. Omdat de antenne bij rechtstreekse aansluiting normaal functioneert, lijkt de oorzaak elders gezocht te moeten worden. Vermoedelijk bevindt het probleem zich in het 20 meter-bandpassfilter of in de schakelbox van het systeem. De situatie wordt extra complex doordat de gebruikte antenne via een triplexer wordt ingezet voor meerdere banden. Daardoor is het niet zonder meer mogelijk rechtstreeks op de antenne te testen zonder gevolgen voor 10 en 15 meter. Een als reserve meegenomen hexbeam op een noodmastje zorgt ervoor dat we 20 meter toch kunnen gebruiken.

Ook valt op dat tijdens gebruik van 40 en 80 meter meer signalen op 20 meter hoorbaar zijn dan verwacht. Hoewel de antenneopstelling dit jaar enigszins afwijkt van eerdere edities, sterkt dit de operators in het vermoeden dat nader onderzoek noodzakelijk is.

Een tweede technisch probleem ontstaat wanneer één van de Elecraft K3S-transceivers onverwacht afwijkend gedrag gaat vertonen. Gelukkig heeft het team een reserve-exemplaar meegenomen. Daardoor blijft de onderbreking beperkt en kan het station snel weer verder. Conclusie: redundantie is geen luxe maar noodzaak!

Lessen uit de logging
Ook de ervaringen met UCXLog leveren waardevolle inzichten op. Het programma biedt zeer uitgebreide mogelijkheden. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat de complexiteit niet onderschat moet worden. De belangrijkste conclusie van het weekend luidt dat het verstandig is om ervoor te zorgen dat meerdere operators de software volledig beheersen. Daarmee kan sneller worden gereageerd wanneer zich onverwachte situaties voordoen. Het is een les die zeker zal worden meegenomen naar toekomstige edities.

Het resultaat
Wanneer op zondagmiddag de laatste verbindingen worden gemaakt en de wedstrijd ten einde loopt, kan de balans worden opgemaakt. In het log staan meer dan 2.250 QSO’s en zijn er ruim 250 multipliers verzameld. Volgens de gehanteerde rekenmethodiek resulteert dat in een score van ruim 4,5 miljoen punten. Ter vergelijking: in 2025 werden bijna 1.900 QSO’s gemaakt en was de score ongeveer 2,5 miljoen punten.

De verdeling over de banden is evenwichtig, al blijkt 40 meter uiteindelijk de productiefste band te zijn. Opvallend is bovendien het hoge aandeel morseverbindingen. Meer dan 60 procent van alle QSO’s wordt in CW gemaakt. Dat onderstreept opnieuw hoe sterk morse nog altijd vertegenwoordigd is binnen de internationale contestwereld.

De cijfers vertellen niet het hele verhaal. Wat het IOTA-weekend werkelijk bijzonder maakt, is de combinatie van techniek, samenwerking en vriendschap. Zes radioamateurs investeren een deel van hun vrije tijd in het opbouwen van een tijdelijk station op een eiland. Ze slepen masten, leggen meters kabel, lossen technische problemen op en draaien nachtelijke diensten. Niet omdat het moet, maar omdat het kan.

Vooruitkijken naar 2027
Wanneer zondagmiddag, in de regen, de laatste kabels worden opgerold en de mast weer gestreken op de aanhanger ligt, begint eigenlijk al de voorbereiding op een volgende editie.

De vragen liggen klaar:
– Wat veroorzaakte het vreemde gedrag op 20 meter?
– Hoe kan de filtering verder worden verbeterd?
– Welke aanpassingen zijn gewenst aan de stationconfiguratie en de logging?

En misschien nog belangrijker:
– Welke nieuwe verhalen zullen volgend jaar ontstaan?

Want als het weekend van PE146U op Schouwen-Duiveland één ding duidelijk maakt, dan is het dat een IOTA Contest uiteindelijk draait om veel meer dan alleen scorelijsten. Het gaat om de gezamenlijke passie voor techniek en de voldoening van een succesvol weekend op een bijzonder stukje Nederland: EU-146.

Gert (PA2LO)