Berichten

Es’hail-2 helix-antenne test

QO-100 satelliet

Hierbij het verslag van de eerste stappen richting QRV kunnen zijn via de Es’hail-2 satelliet (QO-100), d.w.z. het testen van een helix-antenne voor de uplink op 2400 MHz (13cm). Op zich niet echt heel spannend want er zijn velen die op 13cm en veel hoger reeds lang hun strepen hebben verdient en ervaringen hebben gepubliceerd.

Maar voor mij lag dat anders. Mijn interesse in de hogere banden is altijd aanwezig geweest maar beperkt door mijn woonomgeving. Omgeven door 20 meter hoge bomen, wat op 23cm al voor flink wat demping zorgt en een flatgebouw dat, uiteraard, precies in de meest gunstige richting is gebouwd. Op 13cm het einde van de straat halen zou al een beste prestatie zijn. Om daar nu energie in te gaan steken…

Echter, mijn aandacht werd een tijd geleden getrokken door een artikel in Elektron van Remco den Besten (PA3FYM) over het werken via de QO-100 satelliet.

Het uiteindelijke besluit iets met QO-100 te gaan doen kwam doordat onze Engelse buren in Frankrijk hun huis verkochten, met achterlating van de complete inboedel incl. een satellietschotel van 127cm doorsnede en Engelandwaarts vertrokken. In Zuid-Europa is zo’n grote schotel nodig om een fractie van het signaal van Engelse regionale TV-kanalen te kunnen ontvangen. De nieuwe Franse buren hadden echter totaal geen interesse in de Engelse TV-uitzendingen, dus stond daar een joekel van een schotel te verpieteren. Het idee om daarmee iets mee te gaan doen was snel geboren. En de nieuwe buren waren dolblij dat zij dat ding niet hoefden te verslepen.

De eerste stap richting QO-100 was gezet maar hoe nu verder? Hoe kan ik op 13cm uitkomen en enig vermogen produceren om een redelijk signaal bij de op ruim 35.000 km hoogte hangende Es’hail-2 satelliet te krijgen? Rekening houdende met de nodige verliezen in kabel, connectoren etc. Want hoe gevoelig is QO-100?

Om zeker te zijn dat het in ieder geval aan de kant van de antenne goed zou zitten, ben ik begonnen met het verzamelen van informatie op diverse fora. Daar kwam ik, naast de door Remco beschreven POTY (Patch Of The Year) antenne, ook een helix-antenne voor de uplink richting QO-100 tegen. Deze gaf volgens de auteurs zelfs een verbetering van 7db t.o.v. van de POTY en was toch relatief eenvoudig te bouwen.

Maar eens wat huisvlijt gaan ontplooien. In de junk-box een stevig stuk koperdraad (4mm), een stuk plexiglas en een plaatje aluminium gevonden welke als reflector zou moeten dienen. Gelukkig las ik tijdig een opmerking van Remco dat de helix die voor een schotel wordt gebruikt linksom (LHCP) draaiend moest zijn, in tegenstelling tot een helix-antenne die rechtstreeks richting QO-100 wijst. Het signaal wordt in de schotel “gespiegeld” en gaat vervolgens rechtsom draaiend (RHCP) richting de satelliet.

De eerste meting aan de zelfgebouwde helix-antenne, met de NanoVNA van Frans (PC2F) welke tot 3GHz gaat, verraste me positief. In plaats van een 1:droevenis SWR, bleek deze een mooie 1:1.8 te zijn. Maar dat moest natuurlijk wel beter kunnen. Echter, de beste SWR-waarde die ik kon bereiken zat helaas wat te hoog in frequentie. Ook met wat verbuigen van de spoed van de helix was deze helaas niet echt lekker op frequentie te krijgen.

Waar het in de antennetechniek op de lagere banden niet op een paar cm meer of minder komt, weegt dat op 13cm daarentegen zwaar. Tienden van millimeters maken hier het verschil. De inwendige diameter van de helix bleek 1,5 mm te klein dus moest alles opnieuw en veel nauwkeuriger worden gewerkt.

NanoVNA-meting helix-antenne

Dit had resultaat. De eerste meting gaf op 2450 MHz een SWR van 1:1.2 en door de eerste winding van de helix iets richting reflector te verbuigen zakte de frequentie met de beste SWR naar 2400 MHz. Eindresultaat op 2400 MHz een SWR 1:1.17. Bandbreedte in het SWR-bereik 1:1.5 is 2350- 2475 MHz. Beter werd het niet maar m.i. heel goed werkbaar. Ook was richtingseffect goed waarneembaar in het verlopen van de SWR door met mijn hand vóór de helix en er naast te houden. De hand naast de helix had duidelijk minder effect op de SWR.

Tijd om de helix daadwerkelijk te gaan beproeven. Maar hoe nu naar de QO-100? Luc (PE1LGX) bracht uitkomst. Hij heeft ’n DX-Patrol Groundstation, is al enige tijd QRV via QO-100 en bood aan om vanuit zijn tuin de helix-antennetest te doen. Afgelopen woensdag 11 augustus was het dan zo ver. De weergoden waren ons goed gezind, de regenwolken waren weggetrokken en een stralend zonnetje beloofde er een mooie technische middag van te maken.

Zend- en ontvangstantenne QO-100

De helix werd aan een 70cm tv-schoteltje geknoopt, aangesloten aan Luc’s DX-Patrol en zo goed mogelijk in de richting van de satelliet gericht. De LNB van Luc’s schotel fungeerde voor de ontvangst op 3cm.

De eerste test, de SWR, was goed. De DX-Patrol gaf keurig een SWR van 1:1 aan dus geen terugregeling van de eindtrap en groen licht voor iets meer gas.

SDR-ontvangst QO-100 helix-test

Zonder problemen kwam het signaal S9+ retour. Dit zou zeker nog te verbeteren kunnen zijn door de schotel beter uit te richten maar om te voorkomen dat daarbij misschien de maximale te gebruiken signaalsterkte zou worden overschreden en ‘LEILA’ (*) met een minutenlange fluittoon, als waarschuwing voor overbelasting van de ontvanger, zou protesteren, hebben we dit achterwege gelaten.

Hoge vermogens en/of grote schotels zijn niet nodig om QO-100 te kunnen werken. Het is een combinatie van beide en uitproberen (experimenteel radio onderzoek) wat het beste bevalt, erbij rekening houdend dat het niveau van de QO-100 bakens niet overschreden mag worden. In de praktijk blijkt een vermogen van enkele watts al voldoende. Ter aanvulling: in Zweden mag men op 2400 MHz maximaal 100 mW aan vermogen hebben, dan is het wel nodig om een grotere schotel te gebruiken. In de Nederlandse situatie voldoet een kleine schotel prima.

(*) LEILA staat voor LEIstungs Limit Anzeige, oftewel een indicatie dat er een maximale power limiet overschreden wordt in de uplink, hoger dan de baken levels.

QO-100 de test

Het testteam Luc (PE1LGX), Dick (PA0MBR) en ondergetekende Hans (PA2JWN) concludeerden unaniem dat de helix-antenne test was geslaagd; een goede SWR en bruikbaar in een eenvoudige tv-schotel.

Daarna onder het genot van een drankje wat verder gekeuveld over allerlei amateurzaken en rond 17:00 uur was een geslaagde meetmiddag ten einde.

Op naar de volgende stap, zelf RF gaan produceren en signaal van de QO-100 gaan ontvangen.

Leuke nieuwe projecten en uitdagingen.

73 Hans PA2JWN

Trotse PA2JWN met zijn trofee

 

Bouwbeschrijving helix-antenne:

De zelfbouw helix-antenne

Op het plexiglas de mal afgetekend en de gaatjes geboord. Het centerpunt iets meer naar buiten verlegd zodat de binnendiameter behouden blijft. De gaatjes 4,5 mm omdat de draad er scheef doorheen loopt. Je krijgt anders klemmingen en de kans dat met het “indraaien” van de helix er te veel kracht op het plexiglas komt te staan en dit breekt.

De 3,5 windingen geven ongeveer een openingshoek van ca 60ᵒ goed om een 70cm schotel te “belichten” Om van 50Ω naar ca 120Ω aan het voedingspunt te komen heb ik een koperfolie stripje (8x30x2mm) als λ/4 stub gefabriceerd wat makkelijker te vervormen was om hiermee de impedantie iets te kunnen “trimmen”.

 

 

Verslag lezing 50MHz-DX met eenvoudige middelen

Op 9 april jl heeft Hans (PA2JWN) een online lezing gehouden over 50MHz-DX met eenvoudige middelen. Dit keer was gekozen voor een open bijeenkomst, waarbij ook belangstellenden van buiten de afdeling via Zoom konden deelnemen.

Zoals de meesten wel weten verblijft Hans elk jaar een aantal maanden in Zuid-Frankrijk, vanwaar hij ook radioactief is. Deze periode valt samen met het sporadische E seizoen, met mooie mogelijkheden voor o.a. 6 meter DX, een onderdeel van de hobby waar Hans actief mee is. Afgelopen jaar liep het echter anders, o.a. onzekerheid over COVID-19 maatregelen in Frankrijk dwong hem in Nederland te blijven.

Als actief en creatief radiozendamateur, en ‘verslaafd aan’ de mooie DX mogelijkheden van The Magic Band, liet Hans het hier niet bij zitten. Met gebruik van eenvoudige middelen (nylon snijplankje, installatiebuis en -draad) improviseerde hij een antenne waarmee hij op 50MHz kon uitkomen.

2 elements Moxon antenne

Het eerste bouwsel was een 2 elements (draadjes)Moxon geplaatst op een 6 meter hoog Spiderbeam mastje.

Met behulp van de Moxon-calculator op internet is de antenne berekend. De NanoVNA gaf een acceptabele SWR (1: <1.5) aan.

Het resultaat: voor EU werkte de antenne, maar de signalen waren niet echt hard voor het hoogtepunt in het ES-seizoen.

Wat valt er te verbeteren en wat zijn de mogelijkheden ? Met deze vragen ging Hans aan de slag en bouwde een nieuwe antenne, een 4 elements SuperMoxon zoals ontworpen door GW3YDX.

4 elements SuperMoxon antenne

Deze antenne is opgebouwd uit dezelfde eenvoudige middelen als de eerste antenne. Met zijn afmeting 2,16 x 1,86 meter iets meer wind in de zeilen. Meer informatie over deze antenne is hier te vinden.

Met behulp van de NanoVNA is o.a. meting gedaan aan SWR (1: <1.3) en richtingsgevoeligheid. De beam-werking blijkt erg duidelijk aanwezig.

Het resultaat: de antenne blijkt goed inzetbaar voor het kunnen werken van DX op 6 meter.

Tsunami Japanners op 50 MHz

Hans heeft vele stations buiten EU ermee kunnen werken, waaronder een ’tsunami’ aan Japanners.

Een groep wetenschappers verwacht dat de aankomende zonnevlekkencyclus (SC25) waarschijnlijk een
van de sterkste ooit zal zijn. VK/ZL werken op 6 meter? We gaan het hopelijk zien.

Lezing 50MHz-DX met eenvoudige middelen

Nieuwe hoop voor cyclus 25!

Een groep wetenschappers verwacht dat SC25 waarschijnlijk een van de sterkste zonnecycli ooit zal zijn en dat deze vrijwel zeker sterker zal zijn dan de huidige SC24 (SSN 116). Mogelijkheid van max SSN 305 in SC25. Zonnecyclus 19 was een monster en bereikte een SSN-niveau van 285 met 10Mtr 24/7 open.

Het gaat interessant worden om op 50MHz exotische DX te werken, ook met eenvoudige middelen.

Op 9 april ga ik via zoom e.e.a. uiteenzetten over de Japanse tsunami op 50Mhz.

Gd DX 73 Hans (PA2JWN)

De lezing start om 20:00 uur.

Join Zoom Meeting https://us02web.zoom.us/j/83662622966?pwd=aDVGSkhBWkYzTWREQzkxY1QwQlY0QT09

Meeting ID: 836 6262 2966

Passcode: 807005

 

Lezing Special Event Station TM75LM

Op de afdelingsavond van 12 april jl heeft Hans (PA2JWN) een lezing gehouden over een Special Event Station wat hij zelf gaat activeren vanuit Frankrijk deze zomer. Hans verblijft ieder jaar langere tijd in het zuiden van Frankrijk in de omgeving van Le Muy, een gemeente in het departement VAR.

De aanleiding voor het activeren van dit Special Event Station, TM75LM, heeft een historische reden. Dit jaar is het namelijk 75 jaar geleden dat Le Muy bevrijd werd door de geallieerden.

Hans nam ons daarvoor in zijn presentatie 75 jaar terug mee in de tijd, naar 1944. Een ieder van ons zal wel weten dat in dat jaar op 6 juni de invasie in Normandië plaatsvond. Wat minder mensen weten is dat op 15 augustus van hetzelfde jaar ook een succesvolle geallieerde amfibische landing heeft plaatsgevonden op de Middellandse Zeekust van Frankrijk. Deze aanval, Operation Dragoon, had als doel het openen van een tweede front in Frankrijk, om de door gebrek aan brandstof stagnerende geallieerde opmars in noord-Frankrijk op gang te houden. De verovering van de grote havens Marseille en Toulon was noodzakelijk voor logistieke aanvoer. Bij deze operatie is op 16 augustus Le Muy bevrijd, wat elk jaar gevierd wordt met nu dus een jubileumjaar.

Hans wist de zaal goed te boeien met zijn mooie verhaal, het was muisstil. Veel feiten en leuke anekdotes (waaronder het dronken voeren van de kustbewaking voordat de aanval plaatsvond) werden door hem verteld.

Tenslotte kwam Hans terug op het Special Event Station.

 

Hans is actief met special call TM75LM van 15 t/m 18 augustus 2019 op de HF-banden.

Nieuwe landen te werken op 60 meter

Amateurs in Duitsland mogen sinds kort de 60 meter band gebruiken. In het frequentiebereik van 5351.5  tot 5366.5 kHz mogen zij op secundaire basis met een maximum vermogen van 15W EIRP en een maximum bandbreedte van 2.7 kHz uitkomen. Hans (PA2JWN) laat ons weten dat hij inmiddels al een paar Duitse stations op 60m in het log heeft weten te zetten.

Ook in Ierland hebben amateurs mogelijkheden op de 60 meter band gekregen. Ook zij mogen de band op secundaire basis gebruiken.

Wil je actief zijn op 60 meter? Dan wordt geadviseerd om gebruik te maken van het IARU bandplan:

5351.5 – 5354.0 kHz CW, Narrow band Modes
5354.0 – 5366.0 kHz All modes USB voor voice
5366.0 – 5366.5 kHz weak signal narrow band modes.